گروه مهندسی - پژوهشی ساحر

وبلاگ های فارسی در سال های اخیر از رشد شتابانی برخوردار بوده اند، به طوری که توانسته هم فعال ترین وبلاگ نویس در خاورمیانه باشد و هم رتبه سوم وبلاگ ها را در جهان کسب کند. محتوای بیشتر این وبلاگ ها را مسائل اجتماعی و روزنامه نگاری (مسائل شخصی) تشکیل می دهد، ولی تعداد وبلاگ های سیاسی در مقایسه با کل وبلاگ ها، اندک، اما تأثیرگذار است. به این معنی که بازدیدکنندگان وبلاگ های سیاسی فراوان بوده و این نکته را با بازبینی کانترهای اینگونه وبلاگ ها می توان به دست آورد. به دلیل نو بودن این پدیده، هنوز کار تحلیلی و نظری چندانی بر روی آن ها صورت نگرفته است. این گزارش دریچه ای به سوی شناخت نسبی محتوای وبلاگ ها به صورت موضوعی است که در شش ماه اخیر انجام شده است.

                وبلاگ های فارسی در سال های اخیر از رشد شتابانی برخوردار بوده اند، به طوری که توانسته هم فعال ترین وبلاگ نویس در خاورمیانه باشد و هم رتبه سوم وبلاگ ها را در جهان کسب کند. محتوای بیشتر این وبلاگ ها را مسائل اجتماعی و روزنامه نگاری (مسائل شخصی) تشکیل می دهد، ولی تعداد وبلاگ های سیاسی در مقایسه با کل وبلاگ ها، اندک، اما تأثیرگذار است. به این معنی که بازدیدکنندگان وبلاگ های سیاسی فراوان بوده و این نکته را با بازبینی کانترهای اینگونه وبلاگ ها می توان به دست آورد. به دلیل نو بودن این پدیده، هنوز کار تحلیلی و نظری چندانی بر روی آن ها صورت نگرفته است. این گزارش دریچه ای به سوی شناخت نسبی محتوای وبلاگ ها به صورت موضوعی است که در شش ماه اخیر انجام شده است.
●جامعه آماری
در این بررسی، با استفاده از روش نمونه گیری غیر احتمالی هدفدار (Purposive Samples) ۱۰۰ وبلاگ سیاسی و اجتماعی با توجه به قدمت و سابقه و کانترینگ آنها به عنوان جامعه آماری برگزیده شده اند.با بررسی ۱۰۰ وبلاگ سیاسی و اجتماعی فارسی در بهار و تابستان سال ۱۳۸۵ نتایج زیر به دست آمد:
▪از نظر شکلی
۱- روند مستعارنویسی یا بدون ذکر نام اصلی در وبلاگ های فارسی در حال کاهش است.
۲- روند وبلاگ نویسی در زمینه اجتماعی و گرایش وبلاگ نویسان ایرانی در زمینه اجتماعی همچنان رو به گسترش است.
۳- بیشتر وبلاگ های مورد بررسی روزانه به طور متوسط حدود ۱۰۰ بازدیدکننده دارد.
۴- ۷۴درصد از وبلاگ های بررسی شده در دوره ۶ ماهه اول سال ۱۳۸۵ در ایران منتشر شده اند یا به عبارت دیگر این وبلاگ نویسان در داخل کشور زندگی می کنند. در مقابل ۲۶ درصد از وبلاگ ها از کشور دیگری به جز ایران منتشر شده و بر روی اینترنت قرار گرفته اند.
۵- در سال های اخیر حجم مطالب تولید و منتشره وبلاگ نویسان حرفه ای در یک روند نزولی کاهش یافته است، شاید دلیل این امر کاهش شور و شوق اولیه وبلاگ نویسی در میان بلاگرهای ایرانی بوده باشد.
۶- تعادل عجیبی میان زمینه های نگارش وبلاگ های منتقد وجود دارد به گونه ای که ۲۶ درصد آنها فقط در حیطه مسائل سیاسی، ۲۶ درصد فقط در حیطه مسائل اجتماعی و ۴۸ درصد به صورت ترکیبی از مسائل سیاسی و اجتماعی، مطالب خود را منتشر کرده اند.
۷- وبلاگ های منتقد برخلاف تمام گروه های دیگر وبلاگی به طور عام در خارج از کشور منتشر می شوند.
▪از نظر محتوایی
۱- دعوت رئیس جمهوری از بوش برای مناظره، مورد توجه و استقبال وبلاگ نویسان قرار گرفته و اغلب این امر را نشانه توجه محافل جهانی به ایران تلقی می کنند.
۲- موضوع شرکت ایران در جام جهانی فوتبال و باخت تیم ملی ایران در این دوره از مسابقات به طور کلی مورد انتقاد شدید بلاگرهای فارسی زبان در سراسر جهان قرار گرفته و بخش اعظم محتوای وبلاگ های ایرانی در بهار سال جاری به این موضوع اختصاص داشت.
۳- فعالیت دوباره وبلاگ های اصلاح طلبان و جنب و جوش آنها نشانه رویکرد جدید از سوی آنها در نقد دولت احمدی نژاد تلقی می شود.
۴- رویکرد کلی وبلاگ های منتقد دولت، حالت طنز و کنایه و استعاره بوده و هریک از وبلاگ نویسان سعی می کند حوادث جاری کشور حتی قطعی برق در تهران یا گرانی مرغ و گوشت را از این زاویه مورد نقد قرار دهند.
۵- دعوای لفظی برخی بلاگرهای ایرانی در وبلاگ های پربیننده در طول این دوره نیز همچنان ادامه داشت و شاید بتوان گفت تداوم این گونه مباحث بخشی از روش جذب مخاطب در این گروه از وبلاگ ها است.
۶- موضوع جنگ لبنان و اسرائیل تنها موضوعی بود که تمام طیف های وبلاگ نویس ایرانی اعم از داخل و خارج کشور و حتی بلاگرهای منتقد نظام حول آن اتفاق نظر داشتند به گونه ای که همه آنها بر حمایت از حزب الله لبنان و مقاومت مشروع آن تأکید داشته و ددمنشی های رژیم صهیونیستی را محکوم می کردند. جمع آوری تومارهای امضا و قرار دادن لوگوی حمایت از حزب الله در رأس وبلاگ ها از جمله اقدامات بلاگرهای ایرانی در این دوره محسوب می شود.
۷- ورود برخی از شخصیت های سیاسی به عرصه وبلاگ نویسی در دوره مورد بررسی از دیگر اتفاقاتی بود که بازتاب بسیار گسترده ای در وبلاگستان داشت، شخصیت هایی مانند دکتر محمود احمدی نژاد و ...
۸- موضوع پرونده هسته ای ایران همچنان مورد توجه وبلاگستان فارسی است.
۹- سریال نرگس یکی از سریال های جذاب تلویزیونی بود که در فضای وبلاگستان هم درباره آن بحث و تبادل نظرهای فراوانی صورت گرفت.
۱۰- استفاده از ویژگی مولتی مدیا در وبلاگ ها نسبت به قبل بیشتر شده است
۱۱- رویکرد برخی متخصصان مسائل علمی از جمله انرژی هسته ای و علوم پزشکی به وبلاگ نویسی بسیار جالب و ملموس است. حلقه ای از وبلاگ نویسی درباره انرژی هسته ای و سایر مسائل علمی در ایران به وجود آمده که درباره این موضوعات به طور فنی و علمی اطلاع رسانی می کند.
۱۲- استفاده از وبلاگ برای ترویج عقاید مذهبی خاص و فرقه های مذهبی گوناگون از تازه ترین روش هایی است که برخی از عوامل وابسته به گروه های مذهبی در ماه های اخیر در پیش گرفته اند که البته تعداد این وبلاگ ها و تعداد بازدیدکنندگان آنها بسیار ناچیز است.
۱۳- کسب افتخارات علمی از سوی ایرانیان در سراسر جهان در وبلاگ های فارسی دوره مورد بررسی نیز بازتاب گسترده ای داشت، سفر انوشه انصاری اولین زن فضانورد ایرانی به فضا از این جمله بود.